يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ۋە نېئون گازى دۇچ كېلىۋاتقان يېڭى مەسىلىلەر

چىپ ئىشلەپچىقارغۇچىلار يېڭى بىر قاتار خىرىسلارغا دۇچ كەلمەكتە. COVID-19 يۇقۇمى تەمىنلەش زەنجىرى مەسىلىسىنى پەيدا قىلغاندىن كېيىن، بۇ كەسىپ يېڭى خەۋپ-خەتەرلەرنىڭ تەھدىتىگە دۇچ كەلمەكتە. يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقىرىشتا ئىشلىتىلىدىغان ئېسىل گازلارنىڭ دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ تەمىنلىگۈچىلىرىنىڭ بىرى بولغان رۇسىيە، دۈشمەن دەپ قارىغان دۆلەتلەرگە ئېكسپورت قىلىشنى چەكلەشكە باشلىدى. بۇلار «ئاسىل» گازلار، مەسىلەن...نېئون، ئارگون ۋەگېلىي.

بۇ پۇتىننىڭ ئۇكرائىناغا تاجاۋۇز قىلغانلىقى ئۈچۈن موسكۋاغا جازا يۈرگۈزگەن دۆلەتلەرگە ئىقتىسادىي تەسىر كۆرسىتىشىنىڭ يەنە بىر قورالى. ئۇرۇشتىن ئىلگىرى، رۇسىيە بىلەن ئۇكرائىنا بىرلىكتە نېفىت تەمىناتىنىڭ تەخمىنەن %30 نى ئىگىلىگەن.نېئونBain & Company نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ۋە ئېلېكترونلۇق زاپچاسلار ئۈچۈن گاز. ئېكسپورت چەكلىمىسى سانائەت ۋە ئۇنىڭ خېرىدارلىرى ئەڭ ئېغىر تەمىنلەش كرىزىسىدىن قۇتۇلۇشقا باشلىغان مەزگىلدە يۈز بەردى. LMC Automotive نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئۆتكەن يىلى ئاپتوموبىل ئىشلەپچىقارغۇچىلار چىپ كەمچىللىكى سەۋەبىدىن ئاپتوموبىل ئىشلەپچىقىرىشنى زور دەرىجىدە ئازايتقان. يىلنىڭ ئىككىنچى يېرىمىدا يەتكۈزۈش مىقدارىنىڭ ياخشىلىنىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

نېئونيېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقىرىشتا مۇھىم رول ئوينايدۇ، چۈنكى ئۇ لىتوگرافىيە دەپ ئاتىلىدىغان جەرياننى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ گاز لازېر ئىشلەپچىقارغان نۇرنىڭ دولقۇن ئۇزۇنلۇقىنى كونترول قىلىدۇ، بۇ لازېر كرېمنىي تاختىسىغا «ئىز» قالدۇرىدۇ. ئۇرۇشتىن ئىلگىرى، رۇسىيە خام ماتېرىياللارنى توپلىغاننېئونپولات زاۋۇتلىرىدا قوشۇمچە مەھسۇلات سۈپىتىدە ئىشلەپچىقىرىلىپ، تازىلاش ئۈچۈن ئۇكرائىناغا ئەۋەتىلگەن. ھەر ئىككى دۆلەت سوۋېت ئىتتىپاقى دەۋرىدىكى ئېسىل گازلارنىڭ ئاساسلىق ئىشلەپچىقارغۇچىسى بولۇپ، سوۋېت ئىتتىپاقى بۇ گازلارنى ھەربىي ۋە ئالەم بوشلۇقى تېخنىكىسىنى قۇرۇشتا ئىشلەتكەن، ئەمما ئۇكرائىنادىكى ئۇرۇش بۇ سانائەتنىڭ ئىقتىدارىغا ئۇزۇن مۇددەتلىك زىيان سالغان. ئۇكرائىنانىڭ مارىئۇپول ۋە ئودېسسا قاتارلىق بەزى شەھەرلىرىدە يۈز بەرگەن قاتتىق ئۇرۇشلار سانائەت يەرلىرىنى ۋەيران قىلىپ، بۇ رايوندىن مال ئېكسپورت قىلىشنى ئىنتايىن قىيىنلاشتۇرغان.

يەنە بىر تەرەپتىن، رۇسىيە 2014-يىلى قىرىمغا تاجاۋۇز قىلغاندىن بۇيان، دۇنياۋى يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقارغۇچىلار بۇ رايونغا تايىنىشنى ئاستا-ئاستا ئازايتتى. تەمىنلەش نىسبىتىنېئونئۇكرائىنا ۋە رۇسىيەدىكى تەبىئىي گاز تارىختا %80 تىن %90 كىچە بولغان، ئەمما 2014-يىلدىن بۇيان تۆۋەنلىدى. ئۈچتىن بىر قىسمىدىنمۇ ئاز. رۇسىيەنىڭ ئېكسپورت چەكلىمىسىنىڭ يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقارغۇچىلارغا قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى ئېيتىشقا ھازىرچە بالدۇر. ھازىرغىچە ئۇكرائىنادىكى ئۇرۇش چىپلارنىڭ مۇقىم تەمىناتىغا تەسىر كۆرسەتمىدى.

ئەمما ئىشلەپچىقارغۇچىلار رايوندا كەمچىل بولغان نېفىت تەمىناتىنى تولۇقلىيالىغان تەقدىردىمۇ، ئۇلار مۇھىم بولغان ئېسىل گاز ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ پۇل تۆلىشى مۇمكىن. ئۇلارنىڭ باھاسىنى ئىز قوغلاش كۆپىنچە قىيىن، چۈنكى كۆپىنچىسى خۇسۇسىي ئۇزۇن مۇددەتلىك توختاملار ئارقىلىق سودا قىلىنىدۇ، ئەمما CNN نىڭ مۇتەخەسسىسلەرنىڭ سۆزلىرىگە قارىغاندا، نېئون گازىنىڭ توختام باھاسى ئۇكرائىناغا تاجاۋۇز قىلغاندىن بۇيان بەش ھەسسە ئۆرلىگەن ۋە بۇ سەۋىيەنى ئۇزۇن مەزگىل ساقلايدۇ.

تېخنىكا گىگانتى سامسۇڭنىڭ ماكانى بولغان جەنۇبىي كورېيە «ئازاب»نى تۇنجى بولۇپ ھېس قىلىدۇ، چۈنكى ئۇ دېگۈدەك پۈتۈنلەي ئېسىل تەبىئىي گاز ئىمپورتىغا تايىنىدۇ، ئامېرىكا، ياپونىيە ۋە ياۋروپادىن پەرقلىق ھالدا، ئىشلەپچىقىرىشنى ئاشۇرالايدىغان چوڭ تەبىئىي گاز شىركەتلىرى يوق. ئۆتكەن يىلى، سامسۇڭ ئامېرىكىدىكى ئىنتېلدىن ئېشىپ، دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقارغۇچىغا ئايلاندى. ئىككى يىللىق يۇقۇمدىن كېيىن، دۆلەتلەر ھازىر چىپ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن مۇسابىقىلىشىۋاتىدۇ، بۇ ئۇلارنى دۇنياۋى تەمىنلەش زەنجىرىدىكى مۇقىمسىزلىققا دۇچ كەلتۈردى.

ئىنتېل شىركىتى ئامېرىكا ھۆكۈمىتىگە ياردەم بېرىشنى تەكلىپ قىلدى ۋە بۇ يىلنىڭ باشلىرىدا ئىككى يېڭى زاۋۇتقا 20 مىليارد دوللار مەبلەغ سالىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۆتكەن يىلى، سامسۇڭ شىركىتى تېكساس شىتاتىدا 17 مىليارد دوللارلىق زاۋۇت قۇرۇشقا ۋەدە بەردى. چىپ ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئېشىشى ئېسىل گازلارغا بولغان ئېھتىياجنىڭ ئېشىشىغا سەۋەب بولۇشى مۇمكىن. رۇسىيە ئېكسپورتىنى چەكلەش بىلەن تەھدىت سالغاندا، جۇڭگو ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ يېڭى ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىغا ئىگە بولغاچقا، ئەڭ چوڭ غەلىبە قىلغۇچىلارنىڭ بىرى بولۇشى مۇمكىن. 2015-يىلدىن بۇيان، جۇڭگو ئۆزىنىڭ يېرىم ئۆتكۈزگۈچ سانائىتىگە مەبلەغ سېلىپ كەلدى، بۇنىڭ ئىچىدە ئېسىل گازلارنى باشقا سانائەت مەھسۇلاتلىرىدىن ئايرىش ئۈچۈن لازىم بولغان ئۈسكۈنىلەرمۇ بار.