2025-يىلىنىڭ باشلىرىدا، ۋاشىنگتون ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە برىگام ۋە ئاياللار دوختۇرخانىسى (خارۋارد تېببىي ئىنىستىتۇتىنىڭ ئوقۇتۇش دوختۇرخانىسى) دىكى تەتقىقاتچىلار ئەلزھېيمېر كېسىلىنى داۋالاشنىڭ مىسلى كۆرۈلمىگەن بىر ئۇسۇلىنى - نەپەس يولى ئارقىلىق داۋالاش ئۇسۇلىنى ئاشكارىلىدى.كسېنونگاز بولۇپ، ئۇ پەقەت نېرۋا ياللۇغىنى توسۇپ، مېڭە ئاتروفىيەسىنى ئازايتىپلا قالماي، يەنە نېرۋا ھۈجەيرىلىرىنىڭ قوغدىغۇچى ھالىتىنى ئاشۇرىدۇ.

كسېنونۋە نېرۋا قوغداش

ئەلزھېيمېر كېسىلى ئىنسانلاردا ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان نېرۋا چېكىنىش كېسىلى بولۇپ، ئۇنىڭ سەۋەبى مېڭىدە تاۋ ئاقسىلى ۋە بېتا-ئامىلوئىد ئاقسىلىنىڭ توپلىنىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك دەپ قارىلىدۇ. بۇ زەھەرلىك ئاقسىللارنى چىقىرىۋېتىشكە ئۇرۇنىدىغان دورىلار مەۋجۇت بولسىمۇ، ئەمما ئۇلار كېسەللىكنىڭ ئىلگىرىلىشىنى ئاستىلىتىشتا ئۈنۈملۈك بولمىدى. شۇڭا، كېسەللىكنىڭ ئاساسىي سەۋەبى ۋە داۋالاش ئۇسۇلى تولۇق چۈشىنىلمىگەن.

تەتقىقاتلار شۇنى كۆرسەتتىكى، نەپەس يولى ئارقىلىق يۇتۇشكسېنونقان-مېڭە توسۇقىنى كېسىپ ئۆتۈپ، تەجرىبىخانا شارائىتىدا ئەلزھېيمېر كېسىلى مودېلى بار چاشقانلارنىڭ ئەھۋالىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلىيالايدۇ.تەجرىبە ئىككى گۇرۇپپىغا بۆلۈندى، بىر گۇرۇپپىدىكى چاشقانلاردا تاۋ ئاقسىلىنىڭ توپلىنىشى، يەنە بىر گۇرۇپپىدىكى چاشقانلاردا بېتا-ئامىلوئىد ئاقسىلىنىڭ توپلىنىشى كۆرۈلدى. تەجرىبە نەتىجىلىرىدىن قارىغاندا، كسېنون چاشقانلارنىڭ ئاكتىپلىقىنى ئاشۇرۇپلا قالماي، يەنە تاۋ ۋە بېتا-ئامىلوئىد ئاقسىللىرىنى تازىلاشتا مۇھىم بولغان مىكروگلىيەنىڭ قوغداش ئىنكاسىنى ئىلگىرى سۈرگەن.

بۇ يېڭى بايقاش ناھايىتى يېڭى بولۇپ، پەقەت ئىنېرت گازنى نەپەس ئېلىش ئارقىلىق نېرۋا قوغداش ئۈنۈمىنى ھاسىل قىلغىلى بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئەلزھېيمېر كېسىلىنى تەتقىق قىلىش ۋە داۋالاش ساھەسىدىكى ئاساسلىق چەكلىمە شۇكى، قان-مېڭە توسۇقىنى كېسىپ ئۆتەلەيدىغان دورىلارنى لايىھىلەش ئىنتايىن قىيىن، ھەمدەكسېنونبۇنى قىلالايدۇ.

كسېنوننىڭ باشقا داۋالاش ئۇسۇللىرى

1. ئانېستېزىيە ۋە ئاغرىق پەسەيتىش: ئەڭ ياخشى ئانېستېزىيە گازى سۈپىتىدە،كسېنونتېز قوزغىلىش ۋە ئەسلىگە كېلىش، يۈرەك قان تومۇر مۇقىملىقىنىڭ ياخشىلىقى ۋە يان تەسىرلەرنىڭ خەۋپىنىڭ تۆۋەنلىكى سەۋەبىدىن كەڭ قوللىنىلىدۇ؛

2. نېرۋا قوغداش رولى: يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ئەلزھېيمېر كېسىلىگە بولغان داۋالاش ئۈنۈمىدىن باشقا، كسېنوننىڭ يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلارنىڭ گىپوكسىيەلىك-ئىشېمىيىلىك ئېنسېفالوپاتىيە (HIE) كەلتۈرۈپ چىقارغان مېڭە زەخمىلىنىشىنى ئازايتىش رولىمۇ تەتقىق قىلىنغان؛

3. ئورگان كۆچۈرۈش ۋە قوغداش:كسېنونئىئانە قىلغۇچى ئەزالارنى ئىشېمىيە-رېپېرفۇزىيە زەخمىسىدىن قوغداشقا ياردەم بېرىشى مۇمكىن، بۇ كۆچۈرۈشنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشتە ئىنتايىن مۇھىم.

4. رادىئاتسىيەلىك داۋالاشنىڭ سەزگۈرلۈكى: بەزى دەسلەپكى تەتقىقاتلاردا كسېنوننىڭ راك كېسىلىنى داۋالاشتا يېڭى بىر ئىستراتېگىيە بىلەن تەمىنلەيدىغانلىقى كۆرسىتىلدى؛