ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى (ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى) نىڭ تۇنجى ئايغا ئۇچۇش ئۈسكۈنىسى بۈگۈن فلورىدادىكى كاناۋېرال كېپى ئالەم پونكىتىدىن مۇۋەپپەقىيەتلىك ئۇچتى. ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكىنىڭ بۇ ئايغا ئۇچۇش ئۈسكۈنىسى SpaceX نىڭ Falcon 9 راكېتاسى بىلەن يەرلىك ۋاقىت سائەت 02:38 دە ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى-ياپونىيەنىڭ ئايغا ئۇچۇش ۋەزىپىسىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە قويۇپ بېرىلدى. ئەگەر بۇ تەكشۈرۈش مۇۋەپپەقىيەتلىك بولسا، ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى جۇڭگو، رۇسىيە ۋە ئامېرىكىدىن قالسىلا ئايغا ئۇچۇش ئۈسكۈنىسىنى ئىشلەتكەن تۆتىنچى دۆلەتكە ئايلىنىدۇ.

ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى-ياپونىيە ۋەزىپىسى ياپونىيەنىڭ ispace شىركىتى تەرىپىدىن ياسالغان Hakuto-R («ئاق قويان» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ) دەپ ئاتىلىدىغان قونۇش ئۈسكۈنىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئالەم كېمىسى ئايغا يېتىپ بېرىش ئۈچۈن تەخمىنەن تۆت ئاي ۋاقىت كېتىدۇ، ئاندىن ئايغا يېقىن تەرىپىدىكى ئاتلاس كراتېرىغا قونىدۇ. ئاندىن ئۇ 10 كىلوگراملىق تۆت چاقلىق «راشىد» («ئوڭ يۆنىلىشلىك» مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ) روۋېرنى ئاستا قويۇپ بېرىپ، ئاي يۈزىنى تەكشۈرىدۇ.

مۇھەممەد بىن راشىد ئالەم بوشلۇقى مەركىزى تەرىپىدىن ياسالغان بۇ ئالەم بوشلۇقى ماشىنىسى يۇقىرى ئېنىقلىقتىكى كامېرا ۋە ئىسسىقلىق سۈرەتكە تارتىش كامېراسى بىلەن تەمىنلەنگەن بولۇپ، بۇ ئىككىسى ئاي شارى رېگولىتىنىڭ تەركىبىنى تەتقىق قىلىدۇ. ئۇلار يەنە ئاي يۈزىدىكى چاڭ-توزان ھەرىكىتىنى سۈرەتكە تارتىدۇ، ئاي تاشلىرىنىڭ ئاساسىي تەكشۈرۈشلىرىنى ئېلىپ بارىدۇ ۋە يەر يۈزى پلازما ئەھۋالىنى تەتقىق قىلىدۇ.

بۇ روۋېرنىڭ قىزىقارلىق تەرىپى شۇكى، ئۇ ئاي چاقلىرىنى ياساشقا ئىشلىتىلىدىغان ھەر خىل ماتېرىياللارنى سىناق قىلىدۇ. بۇ ماتېرىياللار راشىدنىڭ چاقلىرىغا يېلىملىق لېنتا شەكلىدە سۈرتۈلۈپ، قايسىسىنىڭ ئاي چاڭ-توزانلىرى ۋە باشقا قاتتىق شارائىتلاردىن ئەڭ ياخشى ساقلايدىغانلىقىنى بېكىتتى. بۇنداق ماتېرىياللارنىڭ بىرى ئەنگىلىيەدىكى كامبرىج ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە بېلگىيەدىكى بىريۇسسېل ئەركىن ئۇنىۋېرسىتېتى تەرىپىدىن لايىھەلەنگەن گرافېن ئاساسلىق بىرىكمە ماتېرىيال.

«پلانېتا ئىلمىنىڭ بۆشۈكى»

ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكى-ياپونىيە پائالىيىتى ھازىر ئېلىپ بېرىلىۋاتقان ياكى پىلانلىنىۋاتقان بىر قاتار ئايغا زىيارەتلەرنىڭ پەقەت بىرى. ئاۋغۇستتا كورىيە «دانۇرى» (يەنى «ئايدىن ھۇزۇرلىنىش») دەپ ئاتىلىدىغان ئوربىتا ئۈسكۈنىسىنى قويۇپ بەردى. نويابىردا، NASA ئالەم ئۇچقۇچىلىرىنى ئايغا قايتۇرۇپ كېلىدىغان «ئورىئون» كاپسۇلىنى ئېلىپ يۈرىدىغان ئارتېمىس راكېتاسىنى قويۇپ بەردى. بۇ ئارىدا، ھىندىستان، رۇسىيە ۋە ياپونىيە 2023-يىلىنىڭ بىرىنچى پەسلىدە ئادەمسىز قونۇش ئۈسكۈنىسىنى قويۇپ بېرىشنى پىلانلىدى.

سەييارىلەرنى تەكشۈرۈشنى تەشەببۇس قىلغۇچىلار ئاينى مارس ۋە ئۇنىڭدىن باشقا جايلارغا ئۇچىدىغان ئادەملىك ئۇچۇشلارنىڭ تەبىئىي قويۇپ بېرىش مەيدانى دەپ قارايدۇ. ئىلمىي تەتقىقاتلار ئاي مۇستەملىكىلىرىنىڭ ئۆزىنى-ئۆزى تەمىنلىيەلەيدىغان-قىلالمايدىغانلىقىنى ۋە ئاي بايلىقىنىڭ بۇ ئۇچۇشلارنى جانلاندۇرالايدىغان-قىلالمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ دەپ ئۈمىد قىلىنىدۇ. يەر شارىدا يەنە بىر ئېھتىماللىق بار. سەييارىلەر گېئولوگلىرى ئاي تۇپرىقىدا كۆپ مىقداردا گېلىي-3 ئىزوتوپى بارلىقىنى، بۇ ئىزوتوپنىڭ يادرو بىرىكمىسىدە ئىشلىتىلىشى مۆلچەرلىنىۋاتقانلىقىنى قارايدۇ.

«ئاي سەييارە ئىلمىنىڭ بۆشۈكى» دەيدۇ جون خوپكىنس ئۇنىۋېرسىتېتى قوللىنىشچان فىزىكا تەجرىبىخانىسىدىكى سەييارە گېئولوگى داۋىد بىلېۋېتت. «بىز ئاي يۈزىدىكى جانلىقلىقى سەۋەبىدىن يەر شارىدا يوقىلىپ كەتكەن نەرسىلەرنى تەتقىق قىلالايمىز». ئەڭ يېڭى تەكشۈرۈش يەنە سودا شىركەتلىرىنىڭ ھۆكۈمەت قۇرۇلۇشچىلىرى سۈپىتىدە ھەرىكەت قىلىشنىڭ ئورنىغا ئۆزلىرىنىڭ تەكشۈرۈشلىرىنى باشلاشقا باشلىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئۇ يەنە مۇنداق دېدى: «ئالەم قاتنىشى ساھەسىدە بولمىغان نۇرغۇن شىركەتلەر قىزىقىشىنى كۆرسىتىشكە باشلىدى».