ئاممىياكئۇ ئوغۇت سۈپىتىدە داڭلىق بولۇپ، ھازىر خىمىيە ۋە دورىگەرلىك سانائىتى قاتارلىق نۇرغۇن كەسىپلەردە ئىشلىتىلىۋاتىدۇ، ئەمما ئۇنىڭ يوشۇرۇن كۈچى بۇنىڭ بىلەنلا چەكلىنىپ قالمايدۇ. ئۇ يەنە ھازىر كەڭ كۆلەمدە ئىزدىنىۋاتقان ھىدروگېن بىلەن بىرلىكتە، بولۇپمۇ دېڭىز قاتنىشىنىڭ كاربونسىزلىنىشىغا تۆھپە قوشالايدىغان يېقىلغۇغا ئايلىنىشى مۇمكىن.

نۇرغۇن ئەۋزەللىكلىرىنى كۆزدە تۇتۇپئاممىياكبولۇپمۇ قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيە ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلغان «يېشىل ئاممىياك»، مەسىلەن كاربون تۆت ئوكسىد ئىشلەپچىقىرىشنىڭ يوقلۇقى، مول مەنبەلەر ۋە تۆۋەن سۇيۇقلاندۇرۇش تېمپېراتۇرىسى قاتارلىق ئامىللار، نۇرغۇن خەلقئارالىق گىگانت شىركەتلەر «يېشىل» سانائەت ئىشلەپچىقىرىش رىقابىتىگە قاتناشتى.ئاممىياك«قانداقلا بولمىسۇن، ئاممىياك ئىمكانىيەتلىك يېقىلغۇ بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئىشلەپچىقىرىشنى كېڭەيتىش ۋە ئۇنىڭ زەھەرلىكلىكى بىلەن كۈرەش قىلىش قاتارلىق بەزى قىيىنچىلىقلارنى يېڭىش كېرەك.»

گىگانتلار «يېشىل ئاممىياك»نى تەرەققىي قىلدۇرۇش ئۈچۈن رىقابەتلىشىدۇ

يەنە بىر مەسىلە بارئاممىياكئىمكانقەدەر ئۇزاققىچە داۋاملىشىدىغان يېقىلغۇ بولۇش سۈپىتى بىلەن. ھازىر ئاممىياك ئاساسلىقى قېزىلما يېقىلغۇلاردىن ئىشلەپچىقىرىلىدۇ، ئالىملار قايتا ھاسىل بولىدىغان بايلىقلاردىن «يېشىل ئاممىياك» ئىشلەپچىقىرىشنى ئۈمىد قىلىدۇ، بۇ ھەقىقىي ئىمكانقەدەر ئۇزاققىچە داۋاملىشىدىغان ۋە كاربونسىز بولىدۇ.
ئىسپانىيەنىڭ «ئابساي» تور بېتى يېقىنقى بىر دوكلاتتا «يېشىل» دېگەن پاكىتنى كۆزدە تۇتۇپ مۇنداق دەپ كۆرسەتتى.ئاممىياك«كەلگۈسى ناھايىتى پارلاق بولۇشى مۇمكىن، سانائەت كۆلىمىدىكى ئىشلەپچىقىرىش رىقابىتى دۇنيا مىقياسىدا باشلاندى.»

داڭلىق خىمىيىلىك گىگانت يارا «يېشىل» نى پائال يولغا قويۇۋاتىدۇ.ئاممىياك«ئىشلەپچىقىرىش» پىلانىنى يولغا قويدى، ھەمدە نورۋېگىيەدە يىللىق 500 مىڭ توننا ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىغا ئىگە ئىمكانقەدەر مۇقىم ئاممىياك زاۋۇتى قۇرۇشنى پىلانلىدى. بۇ شىركەت ئىلگىرى فرانسىيە ئېلېكتر شىركىتى Engie بىلەن ھەمكارلىشىپ، ئاۋسترالىيەنىڭ غەربىي شىمالىدىكى پىلبارادىكى مەۋجۇت زاۋۇتىدا قۇياش ئېنېرگىيەسىدىن پايدىلىنىپ ھىدروگېن ئىشلەپ چىقىرىپ، ھىدروگېننى ئازوت بىلەن رېئاكسىيەگە كىرگۈزدى، ھەمدە قايتا ھاسىل بولىدىغان ئېنېرگىيە ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلغان «يېشىل ئاممىياك» 2023-يىلى سىناق ئىشلەپچىقىرىشقا باشلىنىدۇ. ئىسپانىيەنىڭ Fetiveria شىركىتى يەنە 1 مىليون توننىدىن ئارتۇق «يېشىل» ئىشلەپچىقىرىشنى پىلانلىدى.ئاممىياك«Puertollano دىكى زاۋۇتىدا يىلدا بىر قېتىم ئىشلەپ چىقىرىدۇ، ھەمدە Palos-De la Frontera دا ئوخشاش قۇۋۋەتكە ئىگە يەنە بىر «يېشىل ئاممىياك» زاۋۇتى قۇرۇشنى پىلانلىماقتا.ئاممىياك«زاۋۇت. ئىسپانىيەنىڭ ئىگنىس گۇرۇھى سېۋىللا پورتىدا «يېشىل ئاممىياك» زاۋۇتى قۇرۇشنى پىلانلىماقتا.

سەئۇدى ئەرەبىستان NEOM شىركىتى دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ «يېشىل» قۇرۇلۇشنى پىلانلىماقتائاممىياك«ئىشلەپچىقىرىش زاۋۇتى 2026-يىلى قۇرۇلىدۇ. قۇرۇلۇش تاماملانغاندىن كېيىن، بۇ زاۋۇتنىڭ يىللىق 1 مىليون 200 مىڭ توننا «يېشىل ئاممىياك» ئىشلەپچىقىرىشى، كاربون تۆت ئوكسىد قويۇپ بېرىشنى 5 مىليون توننا ئازايتىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

«ئابساي» ئەگەر «يېشىل» بولسا،ئاممىياك«ئۇ دۇچ كېلىۋاتقان ھەر خىل قىيىنچىلىقلارنى يېڭىپ چىقالايدۇ، كىشىلەر كېيىنكى 10 يىل ئىچىدە ئاممىياك يېقىلغۇلۇق يۈك ماشىنىلىرى، تراكتورلار ۋە پاراخوتلارنىڭ تۇنجى تۈركۈمىنى كۆرۈشى مۆلچەرلەنمەكتە. ھازىر شىركەتلەر ۋە ئۇنىۋېرسىتېتلار ئاممىياك يېقىلغۇسىنىڭ قوللىنىش تېخنىكىسىنى تەتقىق قىلماقتا، ھەتتا تۇنجى تۈركۈم ئۈلگە ئۈسكۈنىلىرىمۇ پەيدا بولدى.»

ئامېرىكا «تېخنىكا ۋاقىت گېزىتى» تور بېتىنىڭ 10-كۈنى ئېلان قىلغان خەۋىرىگە قارىغاندا، ئامېرىكىنىڭ برۇكلىندىكى باش ئورگىنى بولغان Amogy شىركىتى 2023-يىلى ئاممىياك ماتورلۇق تۇنجى پاراخوتنى كۆرگەزمە قىلىشنى ۋە 2024-يىلى تولۇق سودا خاراكتېرلىك قىلىشنى پىلانلىغانلىقىنى ئاشكارىلىغان. شىركەت بۇنىڭ نۆل قويۇپ بېرىشسىز دېڭىز قاتنىشىغا ئېرىشىشتىكى مۇھىم نەتىجە ئىكەنلىكىنى ئېيتقان.

يەنىلا يېڭىش كېرەك بولغان قىيىنچىلىقلار بار

ئاممىياكپاراخوت ۋە يۈك ماشىنىلىرىغا يېقىلغۇ قاچىلاش يولى راۋان بولمىدى. دېت نورسكې ۋېرىتاس بىر دوكلاتتا مۇنداق دېگەن: «ئالدى بىلەن بىر قانچە قىيىنچىلىقنى يېڭىش كېرەك».

ئەڭ ئاۋۋال، يېقىلغۇ تەمىناتىئاممىياككاپالەتلىك قىلىنىشى كېرەك. بۈگۈنكى كۈندە دۇنيا مىقياسىدا ئىشلەپچىقىرىلغان ئاممىياكنىڭ تەخمىنەن %80 ى ئوغۇت سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. شۇڭا، بۇ دېھقانچىلىق ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش بىلەن بىرگە، ئۇنى ئىككى ھەسسە ياكى ھەتتا ئۈچ ھەسسە ئاشۇرۇشقا توغرا كېلىدۇ دەپ مۆلچەرلەنمەكتە.ئاممىياكدۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى دېڭىز فىلوتى ۋە ئېغىر يۈك ماشىنىلىرىنى يېقىلغۇ قىلىش ئۈچۈن ئىشلەپچىقىرىش. ئىككىنچىدىن، ئاممىياكنىڭ زەھەرلىكلىكىمۇ ئەندىشە قوزغىماقتا. ئىسپانىيە ئېنېرگىيە ئۆتكۈنچى مۇتەخەسسىسى رافائېل گۇتىيېررېز ئاممىياكنىڭ ئوغۇت ياساشقا ئىشلىتىلىدىغانلىقىنى ۋە بەزى پاراخوتلاردا سوۋۇتقۇچ سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدىغانلىقىنى، بەزى كەسپىي ۋە تەجرىبىلىك خادىملار تەرىپىدىن باشقۇرۇلىدىغانلىقىنى چۈشەندۈردى. ئەگەر كىشىلەر ئۇنى پاراخوت ۋە يۈك ماشىنىلىرىنى يېقىلغۇ قىلىش ئۈچۈن كېڭەيتسە، تېخىمۇ كۆپ كىشىلەر بۇنىڭغا دۇچ كېلىدۇ.ئاممىياكھەمدە مەسىلىلەرنىڭ يۈز بېرىش ئېھتىماللىقى تېخىمۇ چوڭ بولىدۇ.